شهید ابراهیم هادی

✨﷽✨
#به_وقت_قرآن_کریم 16

یک آیه یک نکته


أُولئِکَ الَّذِینَ اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى‌ فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ وَ ما کانُوا مُهْتَدِینَ‌«16» بقره

آنان کسانى هستند که به بهاى (از دست‌دادن) هدایت، خریدار ضلالت و گمراهى شدند. امّا این داد وستد، سودشان نبخشید و در شمارِ هدایت یافتگان در نیامدند. (ویا به اهداف خودنرسیدند.)

نکته ها
منافقان، صاحب هدایتى نبودند که آن را از دست بدهند. پس شاید مراد آیه این است که زمینه‌هاى فطرى و عوامل هدایت را از دست دادند. همچنان که در آیات دیگر مى‌خوانیم:

«اشْتَرَوُا الْکُفْرَ بِالْإِیْمانِ» «1» گروهى ایمان را به کفر فروختند. و یا «اشْتَرَوُا الْحَیاةَ الدُّنْیا بِالْآخِرَةِ» «2» آخرت را به زندگى دنیوى فروختند. ویا «وَ الْعَذابَ بِالْمَغْفِرَةِ» «3» آمرزش و عفو الهى را با قهر و عذاب او معامله کردند. یعنى استعداد ایمان و دریافت پاداش و مغفرت را با اعمال خود از بین بردند.

عاقبت، نور الهى دود شد

فطرت حق‌جوى او، نمرود شد

پیام ها

1- منافق، سود و زیان خود را نمى‌شناسد ولذا هدایت را با ضلالت معامله مى‌کند. «اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ بِالْهُدى‌»

«1». آل‌عمران، 177.

«2». بقره، 86.

«3». بقره، 175.

جلد 1 - صفحه 65

2- انسان، آزاد و انتخاب‌گر است. چون داد و ستد، نیاز به اراده وتصمیم دارد.

«اشْتَرَوُا الضَّلالَةَ …»

3- دنیا همچون بازار است و مردمان، معامله‌گر و مورد معامله، اعمال و انتخاب‌هاى ماست. «اشْتَرَوُا … فَما رَبِحَتْ تِجارَتُهُمْ»

4- عاقبتِ مؤمن، هدایت؛ «عَلى‌ هُدىً مِنْ رَبِّهِمْ» و سرانجام منافق، انحراف است.

«ما کانُوا مُهْتَدِینَ»

5- منافقان به اهداف خود راهى نمى‌یابند. «ما کانُوا مُهْتَدِینَ» وبا توجّه به آیات بعد.
منبع؛ تفسیر نور

وسعت معنی نفاق

گرچه نفاق به مفهوم خاصش، صفت افراد بی‌ایمانی است که ظاهرا در صف مسلمانانند، امّا باطنا دل در گرو کفر دارند، ولی نفاق معنی وسیعی دارد که هر گونه دوگانگی ظاهر و باطن، گفتار و عمل را شامل می‌شود هر چند در افراد مؤمن باشد که ما از آن به عنوان «رگه‌های نفاق» نام می‌بریم مثلا در حدیثی می‌خوانیم: سه صفت است که در هر کس باشد منافق است هر چند روزه بگیرد و نماز بخواند و خود را مسلمان بداند: کسی که در امانت خیانت می‌کند، و کسی که

ج1، ص47

به هنگام سخن گفتن دروغ می‌گوید، و کسی که وعده می‌دهد و خلف وعده می‌کند». مسلما این گونه افراد رگه‌هائی از نفاق در وجود آنها هست، مخصوصا در باره ریاکاران از امام صادق علیه السّلام می‌خوانیم که فرمود: «ریا و ظاهر سازی، درخت (شوم و تلخی) است که میوه‌ای جز شرک خفی ندارد و اصل و ریشه آن نفاق است»

فریب دادن وجدان

آیه فوق، اشاره روشنی به مسأله فریب وجدان دارد و اینکه بسیار می‌شود که انسان منحرف و آلوده، برای رهائی از سرزنش و مجازات وجدان، کم کم برای خود این باور را به وجود می‌آورد که این عمل من نه تنها زشت و انحرافی نیست بلکه اصلاح است و مبارزه با فساد (إِنَّما نَحْنُ مُصْلِحُونَ). تا با فریب وجدان آسوده خاطر به اعمال خلاف خود ادامه دهد.
برگزیده تفسیر نمونه